سيد علي اكبر قرشي
320
قاموس قرآن ( فارسي )
ابن اثير آن را بقولى غفلت گفته است . و از زمخشرى حكايت شده كه آن در لغت حمير آواز خوانى است و از ابن عباس در آيهء فوق تكبر نقل است . اين كلمه در كلام اللَّه مجيد فقط يك بار يافته است . سمر : گفتگو در شب . در اقرب گويد : « سمر سمرا و سمورا : لم ينم و تحدّث ليلا » يعنى شب را نخوابيد و بگفتگو پرداخت . و نيز آن را شب ، و سايهء ماهتاب و شب تاريك گفتهاند و سمره رنگى است ما بين سياه و سفيد . * ( « مُسْتَكْبِرِينَ بِه سامِراً تَهْجُرُونَ » ) * مؤمنون : 67 . ضمير به به قرآن يا حضرت رسول صلَّى اللَّه عليه و آله راجع است و سامرا حال است از فاعل تهجرون و هجر بمعنى كنار شدن و افسانه سرائى است . يعنى متكبّر به حق از حق منحرف ميشديد و از حق اعراض ميكرديد و شبانه دربارهء آن بعيبگوئى مىپرداختيد و سامر در آيه اسم جمع است در نهج البلاغه خطبه 124 فرموده « و اللَّه ما اطور به ما سمر سمير » به خدا بظلم نزديك نميشوم ما دامى كه دنيا باقى است . سمير را دهر معنى كردهاند . سامرى : * ( « وَأَضَلَّهُمُ السَّامِرِيُّ » ) * طه : 85 . سامرى همان يهودى از قوم موسى است كه گوساله را ساخت و بنى اسرائيل را بپرستش آن دعوت كرد . اين كلمه سه بار در قرآن مجيد آمده است : طه آيات 85 ، 87 ، 95 . حضرت موسى چون بنى اسرائيل را بصحراى سينا آورد بدستور خداوند لازم بود كه موسى در طور بوعده گاه خدا برود تا كتاب تورات بر وى نازل گردد . خدا سى روز بر موسى وعده كرده بود و آن را با ده روز ديگر تكميل نمود . موسى وقت رفتن برادرش هارون را در جاى خود گذاشت و دستور خويش را بوى اعلام كرد چنان كه در سورهء اعراف آيهء 142 آمده است . به نظر ميايد چون سى روز گذشت و موسى نيامد سامرى از اين جريان استفاده كرده دست بساختن گوساله زده است . مختصر مطلب در قرآن مجيد